Amasya’nın Tarihçesi

 Amasya’nın Tarihçesi

amasyanın tarihi

Amasya tarihi ve tarihçesi, Amasya’nın tarihi M.Ö 4000 senelerine dayanmaktadir. Hititlerden sonra Asurlar bir süre Amasya’yı işgal ettiler. Hitit başkenti Hattuşaş, Amasya’nın güney batısındadır.

M.Ö. 6. asırda Pers ve M.Ö 4. asirda Makedonya Kralı Büyük İskender’in istilasına ugradı. Pontus krallığının başkenti Sinop’a taşınmadan önce Amasya idi. M.Ö. 1. asırda Romalılar Mitridat’ı yenince Amasya, Roma İmparatorluğuna geçti. M.S. 355’te Roma İmparatorlugunun devami olan Bizans’ın eline gecti. 712’de Araplar, İslam ordularıyla Amasya’yı fethettiler. Fakat bir süre sonra Bizanslılar Amasya’yı geri aldilar. 1071 Malazgirt savaşından kisa bir süre sonra Danişmendoglu’nun başkenti oldu. Melik Danişmend Ahmed Gazi Amasya’yı fethetti.

Daha sonra Türkiye Selçuklularının hakimiyetine geçen Amasya’ya bilahare İlhanlılar hakim oldu. İlhanlı genel valisi Timurtaş’ın Mısır’a kacmasindan sonra yetine tayin edilen Büyük Şeyh Hasan vekaleten Alaaddin Eratna’yı Anadolu’ya gönderdi. Bir müddet sonra, Eratna bağımsızlıgını ilan ederek Eratna Beyligini kurdu. 1360’da Şadgeldi, Eratna Beyliğinden ayrılarak Amasya’da Amasya Beyliği’ni kurdu.

Yıldırım Bayezid 1393’te Amasya’yı Osmanlı Devletine katti. Osmanlılar devrinde “”Şehzadeler şehri” olarak isim yapmıştir. Osmanlı sultanlarından İkinci Murad ve Yavuz Sultan Selim Han Amasya’da doğmuşlardır. Fatih Sultan Mehmed Han 8 yaşinda iken Amasya valisi olmustur. Kanuni Sultan Süleyman Han sık sık Amasya’ya gelmiştir. İkinci Bayezid şehzadeliğini Amasya’da geçirmiştir.

1402 Ankara Savaşını Timur Han kazanınca, Amasya’nın teslim olmasıni istedi. Amasya teslim olmadi. Timur’un Amasya halkını cezalandırmasını, Amasya’daki alimlere sorduğu 10 sual kurtardı. İlyas Çelebi, Timur’un sorduğu on suali bilince, Timur, Amasya halkını bagışladı. Amasya, Osmanli Devletini ikinci defa kuran Çelebi Sultan Mehmed’in üssü oldu. Devlette birliğin sağlanmasından sonra Amasya, sancak merkezi oldu. Bir ara Rum eyaletinin de merkez sancagi vazifesi gördü. Sultan İkinci Murad ve İkinci Bayezid gibi Osmanlı sultanları ve bazı şehzadeleri Amasya’da sancağa çıkıp, bir taraftan idare tecrübelerini arttırirken, diğer taraftan Amasya’nın genis kültür muhitinin ilminden istifade ettiler.

Osmanlı idaresi altında Amasya, bir çok tarihi hadiselere şahit oldu. Osmanlı Devleti ile İran Safevi Devleti arasifndaki ilk bariş da, 29 Mayıs 1555’te Amasya’da yapılmıştır.

Tanzimattan sonra Sivas’a bağlı bir sancak haline getirilen Amasya, İstiklal Harbinde mühim bir yer işgal etmiş, Sivas Kongresine burada karar verilmistir. Meşhur Amasya Tamimi Türkiye’nin bütün sehirlerine buradan duyurulmuş ve Amasya Protokolü burada imzalanmıştır.

1773 ve 1841’de şiddetli deprem, 1915’te büyük bir yangın Amasya’yı büyük çapta harab etmiştir.

One Comment

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir