Erzincan’ın Tarihçesi

Erzincan’ın Tarihçesi

erzincan tarihi

Erzincan’ın tarihi ve tarihçesi, Erzincan’ın siyasi, sosyal , ekonomik ve kültürel yönlerden, Mengücek Beyliği, Selçuklu dönemi ve ardından gelen yüzyıllar içerisinde de Anadolu’nun ileri gelen kültür ve ticaret merkezi haline gelmişti. O dönemler içerisinde ekonomisinin zeminini oluşturan faaliyetler açısından modern olan kentlerin pek çoğundan hayli ileri idi. 12. yüzyılda Gezgin Marco Polo, kentte dokumacılığın gelişmiş olduğunu, 14. yüzyılda İbni Batuta da kentte dokumacılığın ve bakır eşya yapımının baya  ileri düzeyde olduğunu kaleme alırlar. Dokumacılık, boya yapımının gelişmesine de katkı sağlamıştı. 1561-1518 yıllarında düzenlenen tahrir defterlerinde kentin yıllık geliri 224.753 akçe idi. Bu gelir, çeşitli vergi ve resimlerden oluşmaktaydı.

Evliya Çelebi’ye göre, 17. yüzyıl ortalarında Erzincan’ın ortasında küçük ve alçak duvarlı kalesi içinde; 200 ev ile 1 adet cami bulunmaktaydı. Kale dışında ise 1800 ev, 7 cami, 60’tan çok mescit ile içinde bulundurduğu 500’den fazla dükkanın, bir çarşı ve bedesten, bütün kentte ise 48 mahalle ve 40 okul bulunmakta idi. Evliya Çelebi’nin Erzincan’da 500 dükkanın varlığından söz etmesi, 17. yüzyıl’ın ortalarında ticaret ve el sanatlarının üst düzey gelişmiş olduğunu göstermektedir. Şehirin, ilin ticaret yolları üzerinde bulunması da bu olasılığı doğrulamaktadır. Aynı yıllar içerisinde Erzincan vilayeti dahilindeki padişah hasları 146.000 akçe tutuyordu. 1566 yılında şehrin geliri 234.000 akçeye ulaşmıştır.

Erzincan, tarihi boyunca tarım ve hayvancılık ürünlerinin yanısıra yeraltı kaynaklarına, özellikle zengin maden işletmelerine yakın bir bölgede bulunmaktaydı. Bakır, kurşun, mermer ve taş ocakları bilinen en eski dönemlerden beri işletilmekteydi.

Osmanlı İmparatorluğu dönemi

Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan Erzincan’ı 1455 yılında aldı. Kaleyi yeniden düzenledi ve onardı. Yöre Fatih Sultan Mehmet ile Uzun Hasan arasında çıkan Otlukbeli Savaşı’na kadar (11 Ağustos 1473) Akkoyunlar’ın elinde kaldı. Bu savaştan sonra ise Osmanlıların hakimiyetine geçti. 1502 tarihinde Safevi tahtına gecen Şah İsmail Erzincan’ı karargah olarak belirledi. Anadolu’yu eline geçirmek isteyen Safeviler’e Yavuz Sultan Selim 23 Ağustos 1514’te Çaldıran Savaşı’yla buna dur deyince, Erzincan tekrar Osmanlılar’ın hakimiyetine geçti. Kanuni Sultan Süleyman 1534’te Tebriz Seferi, 1540’da İran Seferi sırasında Erzincan’a uğramıştır.

Cumhuriyet dönemi

erzincanın eski tarihi

Kafkasya Cephesi’nde Ermeni mahallesinde hapsedildikten sonra 12 Şubat 1918 tarihinde yakılan Türklere ait cesetler defnedilmek üzere taşınırken, Erzincan (1916). Şehir I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya arasında yapılan Erzincan Muharebesi sonucunda 11 Temmuz 1916 tarihinde Ruslar tarafından şehir işgal edilmiş, bunu fırsat bilen ayrılıkçı Ermeniler’de silahlı ordular oluşturarak faaliyete geçmişlerdir. 18 Aralık 1917 de SSCB Hükumeti ile yapılan Erzincan Mütarekesi ile 11 Ocak 1918 de Rus askerleri bölgeden çekilmiş ancak ermeni çeteleri birçok kanlı olaya sebep olmuştur. Kazım Karabekir komutasındaki askeri ordular 13 Şubat 1918 de Erzincan’ı, 22 Şubat 1918 de ise Tercan’ı Ermeni silahlı örgütlerden kurtarmışlardır. Kurtuluş Savaşı’nda ve hareketli geçen cumhuriyetin ilk yıllarında Erzincan halkı Atatürk ve silah arkadaşlarının yanında savaşmıştır.

Erzincan Adının Kaynağı

Erzincan’ın kuruluş tarihi kesin olarak tam bilinmemektedir. Asur kaynaklarında geçen Zuhma (Suhma), yörenin bilinen en eski adıdır. Erzincan adının Eriza’dan geldiği sanılmaktadır. Eriza adı Selçuklular tarafından Erzingan olarak kullanılmış, daha sonra da Erzincan olarak anılmıştır. Erzincan adı bir söylenceye göre, eski çağlardaki “Azzi” bölgelerinden dolayı Aziriz olarak bilinmekteydi. Selçuklular, Aziriz adını çok beğenmiş ve buna “Rahmet yağarsa can Aziriz can” rahmet yağmazsa “Yan Aziriz yan” biçiminde bir tekerleme uydurulmuş, bu tekerlemedeki Aziriz sözcüğü zamanla değişerek, Erzincan biçimini almıştır. Erzincan da bu sözcükten türemiştir.

3 Comments

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir