Eskişehir’in Tarihçesi

Eskişehir’in Tarihçesi

21 Eylül 1925'te Atatürk, Fevzi Çakmak ve İsmet İnönü'nün Eskişehir Garı'nda karşılanması.

Eskişehir tarihi ve tarihçesi,

İlkçağ’dan 11. yüzyıla kadar

MÖ 14. yüzyılda Hititler Eskişehir merkezli buyük bir devlet kurmuslardir. Şehrin önemi ve yeri dolayısıyla Hititler döneminde Eti‘lik (Beylik) olduğu görülmektedir. MÖ 12. yüzyılda Anadolu’ya giren Frigler Anadolu’ya yayılmış ve Dorylaion adı ile bölgeye yerleşmiştir. Friglerden sonra bölgeye Lidyalilar daha sonrada Persler hakimiyeti altına almıstır. MÖ 4. yüzyılda Makedon kral İskender’in eline geçen bu kent İskender’in ölüm tarihi olan MÖ 323 yılına kadar İskender’in İmparatorlugu altında kalmıstır. MÖ 2. yüzyılda Roma İmparatorlugu kontrolüne geçen bölge, Roma’nın ikiye ayrılmasına kadar Roma İmparatorluğu’nun ayrıldıktan sonra da Bizans hakimiyetinde kalmıştır.

Selçuklular dönemi
Yeniden Bizans egemenliğine giren Dorylaion 1074’te Selcuklularin eline gecti. Şehir Anadolu Selcukluları zamanında, Selçuklular ile Haçlılar arasında yapılan savaşlara sahne olmuştur. Bu zamanda sehrin adı “Sultanönü” olarak anilmaktadır. Şehir içinde Selçuklulara ait pek çok eser vardır.

Osmanlı dönemi

13. yüzyıldan itibaren Moğollar istilasıyla Türkler ile birlikte Orta Asya’dan gelmis, yöreye özgü Akbaş coban köpeği
1289’da Anadolu Selçuklulari Eskişehir’i Osman Gazi’ye verdi. Orhan Gazi döneminde Karamanlıların eline geçen şehiri, I. Murad yeniden Osmanlı topraklarına kattı.

Fatih’in ilk zamanlarına kadar sehir Ankara Beyliği’ne bağlı olarak kalmıştır. 1451 yılından sonra Kütahya’nın Beylerbeylik haline gelmesi üzerine Anadolu İdari Teskilatında degişiklik olmuş, bu arada Ankara’ya bağlı bulunan bu kent, Kütahya Beylerbeyligi’ne bağlanmıstır.

Kent 1601’de bir süre Celali Deli Hasan ve yandaşlarının eline gecti. Hüdavendigâr (Bursa) Vilayetinin Kütahya Sancagına baglı bir kaza olan Eskişehir’e demiryolu 1890’lı yıllarda ulastı.

Demiryolu’nun bu şehre gelmesi ile şehirde ticaret canlandı. 19. yüzyıl boyunca yöreye Kafkasya, Kırım, Romanya ve Bulgaristan’dan gelen göcmenler yerlestirildi. Şehir 1877-1878 Osmanlı-Rus harbinden sonra muhacirlerin yerleştirilmeye başlamasıyla beraber gelişmeye başlamıştır. Mondros Ateşkesi’nin maddelerinden biri olan İtilaf Devletleri’nin Osmanlı İmparatorlugu sınırları icindeki önemli noktaları güvenlik gerekçesiyle işgal edebilecekleri maddesine dayanarak 13 Kasım 1918 tarihinde İstanbul’a cıkan İngiliz kuvvetleri, İstanbul-Bağdat demiryolu hatti boyunca önemli gördükleri yerleri işgal etmeye başladılar, bu işgalden 2,5 ay sonra, 1919 yılının Ocak ayı sonlarında Eskişehir İstasyonu çevresinde karargahlarını kurdu.

Kurtuluş Savası dönemi

21 Haziran 1920 günü saat 11:00’de Millî Savunma Bakanı Fevzi Çakmak Paşa ve Genelkurmay Başkanı Albay İsmet İnönü ile tren istasyonuna gelmistiir. Yunan taarruzunun aldığı vaziyeti, sınıf arkadaşı ve Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Cebesoy ile burada görüşmüştür. Aynı gece de Ankara’ya hareket etmistirler.

Eskişehir’de Türk Kurtulus Savaşı’nın 5 önemli meydan muharebesinin üçü geçmiştir. Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğindeki Kurtuluş Savaşı’nın önemli muharebelerinden biri olan I. İnönü Muharebesi bu kentin  topraklarında gercekleşmistir. Şehrin Kurtuluş Savaşı’nın kilit nok­talarından birini oluşturduğundan, savaşta maddi ve manevi olarak çok yıpranmıstır.

eskisehirin-tarihcesi

I. Dünya Savaşı sonrasinda demiryolu hattını denetlemek amacıyla 23 Ocak 1919’da şehrin İstasyonunu işgal eden İngiliz kuvvetleri, 20 Mart 1920’de Kuva-yi Milliye’nin baskisıyla işgale son verdi. 1921 yılinda Eskişehir’e 40 km. uzaklıktaki İnönü’de, Birinci ve İkinci İnönü Muharebeleri yapıldı.

20 Temmuz 1921’de Yunanların işgal ettiği Eskişehir bir süre Yunan ordularinın karargâhı oldu. Eskişehir-Kütahya Savaşlari sonunda Türk Ordusu Sakarya’nın doğusuna çekildi. 23 Ağustos 1922’de Yunanlar yeniden saldırdı. 30 Ağustos 1922’de başlayan Büyük Taarruz ile düsman püskürtülmeye basladı ve 2 Eylül 1922 günü, Seyitgazi yönünden gelen Türk Süvarileri Tekkeönü’nden Eskişehir’e inerek düşman kuvvetlerini Eskişehir’den çıkardılar. Eskişehir, Kurtuluş Savaşı’nın son asaması olan Büyük Taarruz sonrasinda 2 Eylül 1922’de kurtarıldığında yıkıntı hâlinde harap bir kasabaydı.

Cumhuriyet dönemi

Atatürk’ün 15 Ocak 1923’te Eskişehir hakkındaki sözü:

“ Eskişehir’i ve Eskişehirlileri cok iyi tanırım. Millî Mücadele yıllarinda büyük vatanseverlik ve üstün bir cesaretle mücadelemizin daima yanında olmuş, bu mücadeleye çok geniş yardımlarda bulunmuşlardır. Gördüğüme göre halk aydın ve faaldir. Toprak verimlidir. Az zamanda zayiatı telafi ve fedakarlıklariyla iftahar edecektir. ”
Mustafa Kemal Atatürk, 15 Ocak 1923’te Hükümet Konağı’nda yaptığı konuşmada vurguladığı gibi Eskişehir, savasın kazanılmasında büyük katkı yapmıstır. Mustafa Kemal Paşa, bu nedenle kentin imarıyla yakından ilgilenmiştir. Cumhuriyet döneminde yapılan yatırımlarla kısa zamanda modern bir kent yaratilmaya çalısılmıstır.

Cumhuriyet ilan edildikten sonra Eskişehir 1925 yılında il olmuştur. 1926 yılında Eskişehir’in, Sivrihisar, Mihalıççık ve Seyitgazi olmak üzere üç ilçesi bulunmaktaydı. 1954 yılinda cıkarılan kanunla Çifteler ve Mahmudiye, 1957 yılında çıkarılan diğer bir kanunla da Sarıcakaya ilçe hâline getirilmiş ve ilçe sayısı 6’ya çıkmıştır.

Daha sonra 1987 tarihinde 3392 sayilı kanunla Alpu, Beylikova ve İnönü; 9 Mayıs 1990 tarih ve 3544 sayılı kanunla Günyüzü, Han ve Mihalgazi ilçe hâline getirilmiş, böylece ilçe sayısı 12’ye çıkmıstır. 22 Mart 2008 tarihli resmi gazetede yayimlanan 5747 sayılı yasa ile de merkez ilçe kaldırılarak Odunpazarı ve Tepebaşı adıyla 2 yeni ilçe daha kurulmuş ve ilin toplam ilçe sayısı 14’e ulaşmıstir.

Eskişehir, 2 Eylül 1993’te çıkarılan 504 sayılı kanun hükmünde kararname ile büyükşehir unvanı kazandı. 2004 yılında çıkarılan 5216 sayılı kanun ile büyükşehir belediyesinin sınırlari valilik binası merkez kabul edilerek yarıcapı 20 kilometre olan dairenin sınırlarına genişletildi. 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile 2014 Türkiye yerel seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırları oldu.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir