Trabzon’un Tarihçesi

Trabzon’un Tarihçesi

eski trabzonsahil

Trabzon tarihi ve tarihçesi, Trabzon çok eski bir yerlesim merkezidir. İlk sakinleri Orta Asya’dan gelen Turan Türklerinden Tibarenler ve Elizonlardır. Trabzon, Hitit İmparatorluğunun sınırları dışında kalmıştır. İyonlular Sinop’tan Trabzon’a gelerek Türk asılli Turanlıılara bağlı Tibarenlerin elinden Trabzon’u alarak Karadeniz’de işlek bir ticaret merkezi ve limanı kurdular. M.Ö. 6. asırda Persler bu bölgeyi ele geçirdiler. Makedonya Kralı İskender,, İran’ ı (Persleri) yenerek bütun Anadolu ve İran’ı krallığına kattıysa da Trabzon’u ele geçiremedi. Makedonya Kralı İskender’in ölümünden sonra imparatorluğu komutanları arasinda bölündü. Bu esnada Trabzon’da Kuzey Karadeniz ve Kırım’ıı içine alan Pontus Krallığı kuruldu.

Pontus Krallığı Yunanca konuşan ve Yunan kültürü içinde erimiş Pers asıllı kralların idare ettigi bir krallıktı. Mö 750 senelerinde kurulan bu krallığı iç savaşlar zayıflattı. Mitridates karışıklığı adıyla tarihe geçen bu savaşlara Roma İmparatorluğu da Seledat, Luka ve Lumbos isimli üc komutan emrinde büyük bir ordu gonderdi. Bu komutanlar karışıklıkları bastırıp sonra da bu krallığı işgal ederek Roma’ya kattılar. Roma İmparatorluğu M.S. 395’te ikiye bölününce Trabzon’da Anadolu gibi Doğu Roma (Bizans)nin payına düştü. M.S. 2. asırda İmparator Hadrianus ve 6. asırda Justinianus Trabzon şehrini ve limanını imar ettiler ve su kemerlerini yaptırdilar. Bizans devrinde İslam orduları Trabzon’u feth için geldilerse de Trabzon’u alamadılar. Bizans devrinde Sasani ve Türk akınlarında da Trabzon alınamadı.

Haçlı Seferlerinde Latinler Bizanslıları İstanbul’dan kovunca, İznik’e gecıci olarak sığınan Bizanslılar, Trabzon’da da İkinci Bizans İmparatorluğunu kurdular. On üçüncü asırda genişleyip bütün Karadeniz’e yayıldılar. Sonraları gittikçe küculerek sadece Trabzon şehri ve civarında kaldılar.

İmparator Hanedanı olan Komnenuslar, 1057-1059 ve 1081-1185 arasında 106 yıl Bizans tahtında, 246 yıl da Trabzon’da saltanat sürduler. Bu arada 1222-1235 yılları arasinda Gidos, 1340-1342 yılları arasında da Paleologos hanedanları Trabzon’da iktidar oldular. Fakat 257 yıl boyunca Trabzon Bizans İmparatorlugu tam bagımsız olmayıp, Anadolu Selcuklularına, Moğollara, Akkoyunlulara, 1456’da Osmanlılara vergi ve asker vererek tabi oldular.

sumela

Sultan İzzeddin Keykavus, Trabzon İmparatoru Birinci Alexius’u yenip esir aldi. Sultan İzzeddin Keykavus’un kardesi Sultan Alaeddin Keykubad Maçka’yı fethetti. Trabzon Kalesini kuşattı. Türk askerleri burçlara tırmanmışken çıkan şiddetli bir fırt,nayla bu kusatma neticesiz kaldıı. Trabzon İmparatoru her sene vergi vermeyi ve Selçuklu Sultanı istediği zaman teçhizatlı bin asker göndermeyi kabul etti.

Şehir yalçın ve sarp dağ silsilesiyle İc Anadolu’dan ayrilmasi ve Trabzon Kalesinin savunmaya müsait oluşu sebebiyle Selçuklular bu şehri alamadılar. Böylece Trabzon fethi 400 sene gecikmiş oldu.Selçuklu komutanlarından Emir Ahmed emriindeki Emir Yakub ve Îsa Bön, Çoruh havzası ve bütün Doğu Karadeniz bölgesini feth etmişlerdir. Tarihçi AnnaComnena’ya göre Trabzon’u da fethetmişlerse de sonradan Theodoros Gabras Trabzon’u geri almistır.

Bundan sonra İlhanlıılara, Timurlulara, Akkoyunlulara vergi veren Trabzon, Fatih Sultan Mehmed Han devrinde Osmanlı Devletiyle karşı karşıya geldi. Osmanlı Devletinin rakibi olan Akkoyunlular, kız alarak akraba olduklari Trabzon Rum İmparatorlarıni koruyorlardı. 1352’de İmparator Üçüncü Alexius’un kızı Prenses Maria AnnaDespina, Akkoyunlu şehzadesi Fahreddin Kutlu Beyle, bu prensesin 3 kız kardesi de 3 Türk şehzadesiiyle evlendi. İmparator Dördüncü Alexius ise bir kızını Karakoyunlu Türk Sultanı Cihan Şaha, diğerini Bizans İmparatoru Sekizinci İoannes Paleologos’a vermisti. İmparator Dordüncü İoannes de kızı Despina Yekatherina Thendora’yı Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan Beyle evlendirdi.

Fatih Sultan Mehmed Han zahmetli bir kara ve deniz seferinden sonra, 26 Ekim 1461’de Trabzon’u fethettıi. Muhasara 40 gün sürdü. Amiral Kazım Bey, Doğu Karadeniz’i korumak için Trabzon’da bırakıldı.

Fatih Sultan Mehmed Han, Şehir Bizans İmparatoru Komnenus’u İstanbul, Edirne ve sonra da Serez’e sürdu. Kendisine bir malikane verdi. Fakat Komnenus, Fatih’in rakibiUzun Hasan ile mektuplaşıp, Osmanlı Devleti aleyhine çalısinca İstanbul’da İmparator İkinci David ile 4 oğlu ve 1 yeğeni idam edildiler.

Şehir bir müddet kalan Fatih, Sinop fatihi Hızır Beyi vali olarak bıraktı. Trabzon’da daha sonra Hayreddin Paşa, Zagnos Pasa, Ali Bey ve Mahmud Pasa valilik yaptılar. Altıncı vali Yavuz’dur.

Yavuz Selim’in 20 yıl sancakbeyliği zamanında Trabzon tamamen bir Türk şehri oldu. Kültür ve sanat eserleriyle donatildı. Yavuz’un oglu Kanuni Trabzon’da doğdu ve çocukluğunu burada geçirdi. Trabzon bir beylerbeylik yani eyalet merkezi oldu. Bu beylerbeyliğin tek merkez sancağı (vilayeti) vardı.

Fatih’in İstanbul’dan sonra ikinci yıktıgiı Bizans İmparatorluğu Trabzon’dur. Trabzon, Türklerin Anadolu topraklarında fethettikleri sonuncu şehirdir. Böylece Doğu Roma tamamen silinmistir. Bütün Anadolu Türk hakımiyeti altına girmistir.

Birinci Dünya Harbinde Ruslar 1916’da Trabzon’u işgal ettiler. Bu işgal bir sene sürdü. İşgal sırasında ve sonra Rum ve Ermeniler çok zulüm yaptilar. Köy ve kasabaları yaktilar. Trabzonlular direnise geçtiler. Değirmendere yoluyla Ermeni ve Rumları yendiler. 25 Şubat 1918’de imzalanan Brest-Litovsk Antlasmasi ile Trabzon yeniden Türk hakimiyetine gecti.

Trabzonlular Milli Mücadelede (İstiklal Harbi) büyük hizmetler verdiiler. Cumhuriyetin ilanından sonra Trabzon kendi adını taşıyan ilin merkezi oldu.

trabzon liman

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir